Đăng nhập
web counter
- thietbiso.net.vn
 Chi tiết bài viết
Văn Hóa-Giải Trí | Văn Học - Nghệ Thuật (8:06 ngày 12/06/2019) | Xem ( 386)

Chuyện cũ làng quê – P29: Nợ lúa trả đá

Mỗi năm có ba lần nhà tôi có nhiều khách. Đó là vào dịp sau hai vụ gặt và vào ngày giáp tết. Xinh nhớ cho rằng đây là khách không mời mà đến. Loại khách này không phải tiếp cơm canh gì. Mà họ chẳng thèm.May lắm, họ cần miếng trầu bỏ vào mồm nhai. Đó là loại khách đòi nợ, loại khách mà mẹ tôi bao lần trốn tránh.

Đủ các loại nợ: Nợ lúa, nợ tiến họ, hội, nợ lúa thập giáp(1), nợ tiền nước mắm ông Tấn, ông lái Quế…Trong các chủ nợ nhà tôi đi lại nhiều nhất là ông Nguyễn Quang Phong. Chẳng phải nợ ông Phong, chính là nợ lúa của họ nhà ông mà ông là tộc trưởng. Ông có quyền cho vay thì phải đòi nợ lại cho họ.

Cha mẹ tôi vay nợ họ nhà ông Phong bao nhiêu tôi không sõ. Cứ nghe lỏm những câu ông ta nói khi đòi nợ và những lời khẩn khoản của mẹ tôi khất nợ, tôi mang máng biết được là: Dượng Tường (chú rể) là chồng cô tôi đứng ra giàn xếp bàn bạc với ông Phong cho cha mẹ tôi vay lúa của họ. Rồi cha mẹ tôi lần khần mãi không trả. Cứ lãi mẹ lại đẻ lãi con ngày một chồng chất lên, lại càng khó trả. Cha tôi đi làm ăn xa. Hễ thấy ông Phong đến, mẹ tôi trốn lên lòi (2) để các con tiếp.

Tôi cảm thấy dường như vì lôi thôi về nợ nần, để rồi giữa nhà dượng Tường và gia đình nhà tôi không còn tình cảm như xưa nữa. Tôi cảm thấy vừa buồn buồn, lại vừa sờ sợ. Thấy ông Phong không cũng lánh đi, tôi đi lang thang ra đường ruộng rồi lên lòi gặp mẹ tôi. Mẹ bảo: "con nít việc chi mà hãi, cứ về rót nước vừa nấu mời ông”.

Nghe lời mẹ, tôi đánh bạo về rót nước cho ông Phong uống. Không thấy ai ở nhà. Ông Phong lúc này chỉ quát tháo tôi:

-  Mẹ thằng quỷ sứ ! Cả nhà mi đi mô cả rồi? Trốn nợ à ! Cha mẹ mi trốn tao, đến cả mi cũng trốn à? Gọi cha mẹ mi về trả lúa cho tao mau, không thì tao dỡ cái nhà này về làm chuồng trâu nhà ông đó.

-  Xin mời ông uống nước!

Tôi rót nước mời ông Phong uống, để ông dịu xuống. Ông im lặng uống nước rồi tôi mới nói:

-  Thưa ông ! con còn nhỏ, đã biết chi chuyện nợ nần. Mẹ con hôm nay có tý việc về ông bà ngoại. Cha con làm thuê xa. Mẹ con có dặn, nếu ông đến đòi thì xin khất ông sang mùa tháng năm (vụ chiêm). Còn mùa tháng mười (vụ mùa) ông lạ chi đất xóm Kẻ Nhân này chỉ có một vụ chiêm mà không có vụ mùa, vụ mùa mẹ tôi chỉ vào các xóm ở trong mót, lấy chi mà trả


Biết nói với đứa trẻ con chẳng được gì ông Phong đành hạ thấp giọng mà nói nhẹ nhàng:

-  Cháu học hành có khác, ăn nói khá lắm. À! Nghe đồn con học giỏi lắm phải không? Nhà nghèo lấy cơm mô mà học?

-  Bởi vì nhà nghẻo nên trong lúc các bạn bè cùng lớp lên huyện, lên tỉnh học Quốc Học thì cháu đành lui về học dăm ba chữ hán.

-  Thằng Cẩm nhà ông  có tiền ăn học mà không học được. Nếu mà nó học được như con thì ông cho lên huyện lên tỉnh học lâu rồi.

Hết dọa nạt đến khen, hết nói nặng đến những lời nhẹ nhõm, cuối cùng thì ông Phong ra về.

TT

T

Mùa tháng năm sau đó, ông Phong lại đến đòi nợ. Lần này ông vào lúc nào không ai biết. Mẹ tôi không kịp đi trốn, đành phải ngồi tiếp chuyện ông. Lần này tôi có cảm giác không sợ ông Phong nữa mà cảm thấy thương ông, đi đòi nợ mãi, mất biết bao nhiêu công mà chẳng được gì. Mẹ tôi cứ ngồi trơ ra như ông phỗng, biết nói gì với ông Phong, biết lấy chi mà trả, chỉ chờ ông hỏi gì thì trả lời.

Trong nhà không có tiền, chẳng có lúa, chẳng có gì đáng giá để ông bắt nợ, có gì ông lấy được thì lấy đi, làm gì nhau. Đó là tôi cứ tưởng tượng ra vậy, chứ mẹ tôi đâu dám nói thế. Mà ông Phong cũng chẳng ra dáng người có áp lực đi bắt nợ.

Mẹ tôi chỉ tiếp chuyện nhát gừng vậy. Rồi ông Phong đứng dậy:

-  Thế bà hẹn tôi đến bao giờ nữa nào? Nói đi tôi sẽ lại ra.

-  Ông cứ trông nhà tôi biết - Mẹ tôi nói như phân trần. Đến hôm nay mà đã hết thóc rồi đó. Lại còn nhiều món nợ khác….

-  Thôi, sang tháng mười, cho bà khất đến tháng mười, cố thu xếp cho tôi, tôi lại đến. Chẳng nói thêm gì nữa, ông Phong ra về.

TT

T

Vào mùa thu năm ấy, tôi cùng anh trai tôi đi bên ngoại về. Trên đường đi tôi đem nợ nần họ ông Phong ra hỏi anh tôi:

-  Anh có cánh chi trả nợ nhà ông Phong không?

-  Tính cả vốn lẫn lãi lớn đó, anh chịu thôi, em có cách chi cứ nói.

-  Em có một cách, nhưng em không làm nổi, phải có sức như anh mà phải gắng sức may ra mới làm được.

-  Em cứ nói ra xem nào?

-  Theo em nghĩ, các nhà thờ thường phải xây, xây là phải cần đá. Em thấy ở vùng ta nhiều đá lắm. Ta vào khe Táy phá một hầm đá, lấy cho nhiều loại đá xây, chở vào cho ông Phong xây nhà thờ, để cấn vào số lúa mà nhà ta đang nợ, ý anh có làm được không?

-  Ý của em hay đó, nhưng thử sức anh làm nổi không?

TT

T

Một tháng sau, một mình anh tôi tự hì hục đào từ lúc nào tôi chẳng biết, một hôm tôi đang học bài, anh ghé sát tai tôi: "ngày mai em gửi trâu cho thằng T.cùng anh đi chở đá”.

Đúng vào tháng quê tôi đang bị ngập lụt, nước lên đầy đồng, anh mượn bác Cửu một chiếc thuyền nan, chèo vào khe Táy.

Ôi! Một đống đá to tướng, những viên đá xinh xắn, sạch sẽ. Hai an hem chuyển vào đầy thuyền. Em trước, anh sau cứ hướng nhà ông Phong mà tiến. Thuyền qua đồng Dồi, Đào Vao, Lò Ngói, Cửa Chạn, qua trước cửa nhà tôi. Kìa mẹ tôi đang đứng giữa sân nói chuyện với bà láng giềng.Vừa bơi thuyền tôi hồi nhớ lại giờ phút ông Phong mắng tôi, rồi lại khen tôi, nhớ lại không khí nặng chình chịch khi mẹ tôi ngồi bên ông khẩn khoản khất nợ. Chẳng mấy chốc thuyền đá qua Nẩy Nhím, Phát Lát, Chợ Đàng, đồng Mườn, qua cầu Tách là vào trước cửa nhà ông Phong.

Anh tôi bảo tôi ngồi trông thuyền đá để anh vào thưa chuyện với ông Phong. Đứng ngoài cổng, tôi có vểnh tai lên xem sự việc ra sao.

Vào tới sân, anh tôi gặp ngay anh con trai cả của ông Phong là anh Cẩm, anh này là bạn học của tôi. Cẩm lên tiếng :

-         A! Anh Lương đó à! Vô nhởi hay có chuyện chi?

Chào anh Cẩm, anh em tôi vô gặp ông nhà ta thưa chuyện này.

-   Chuyện chi? Anh vô đây với ai? Được, để tôi vào thưa chuyện với cha tôi.

-  Thằng em tôi đi cùng với tôi, hắn trông nốc ngoài cổng.

-  A! thằng Lam! Thằng Lam! Cái thằng thâm thấp, nho nhỏ, gầy gòm mà làm toàn nhanh lắm. Hồi học ở nhà ông Cửu Ái, hắn hay bày cho tôi làm toán. Bảo hắn lên đây nhởi.

Cẩm vào nhà thưa với cha có khách, xong vội vàng chạy ra cổng gặp bạn cũ ngay:

-  Chào anh bạn! cũng biết đi chơi trời lụt à! Có bơi giỏi không mà dám đi giữa cánh đồng nước thế này. Liếc thấy thuyền đá, Cẩm hơi lấy làm lạ -À! Mà các anh chở thuê đá cho ai đó, hay là đem đi bán. Chắc là đá khe Táy phải không, đá khe Táy làm đá xây nhà tốt hơn đá bên làng tôi. Gặp tôi Cẩm rất mừng. Anh ta nói liến thoắng, không cho tôi nói lời nào.

-  Bán chác chi, thuê mướn chi. Anh Cẩm biết không?

-  Cha Mẹ chúng tôi vay lúa họ nhà đây, mất mùa liên tiếp không có trả, để ông nhà ta đến năm lần bảy lượt mấy năm nay rồi. Anh em chúng tôi tính chỉ có cánh đi đào đá về trả để họ dùng đá xây nhà thờ. Không biết ông nhà ta có nhận hay không? Nếu ông không nhận nhờ anh Cẩm nói hộ.

-  Chắc cũng được thôi! Để coi ý kiến của cha tôi ha rang. Nếu không ổn thì tôi nói hộ.

Vừa nói chuyện với anh Cẩm, con mắt lỗ tai của tôi không rời khỏi sân của nhà ông Phong. Bỗng thấy, ông Phong từ trong nhà ra sân. Anh tôi lên tiếng trước:

-  Cháu chào ông !cháu xin chào ông a!

-  Mi con nhà ai? Đến đây có chuyện chi?

-  Dạ thưa ông! Cháu là Lương, con ông Ngợi ở ngoài xóm Kẻ Nhân vô đây muốn thưa chuyện với ông ạ!

-  À! con ông Ngợi ở ngoài xóm Kẻ Nhân, là cháu ả Tường phải không? Thưa chuyện chi? Hay là vô trả nợ cho họ à? Mẹ mi xin khất tới tháng mười cơ mà ! ông Phong nói phủ đầu, như không muốn anh nói tiếp.

-  Dạ, xin phép ông cho cháu thưa chuyện ạ! Cha mẹ chúng cháu đây có vay họ đây một số lúa. Do mất mùa mấy năm liền, nên thực tình không có lúa để trả cho họ. Cha cháu phải đi mần thuê xa, lên tận Voi Bổ, Hà Trường, ít khi về. Mẹ cháu chân yếu tay mềm. Nay anh em chúng cháu đào được mấy chuyến đá chở sang đây để góp phần xây nhà thờ họ. Mong ông rủ lòng thương nhận cho trừ vào số lúa nợ cho chúng cháu được nhờ. Cũng là để dượng Tường đỡ mang tiếng mãi mãi.

-  Cái anh ni nói rứa mà nghe được à ! – Ông Phong nói một cách tức giận lắm! - nợ lúa phải trả lúa, nợ tiền phải trả tiền. Ai lại nợ lúa lại trả đá lại bao giờ? Anh em chúng bay chở đá về đi ! ông không thèm nhận.

Đứng dưới cổng, nghe hết đầy đủ lời qua lại giữa ông Phong và anh tôi, lòng tôi bỗng thấy tan tác tơi bời. Không biết nói chi được nữa, tôi đảo mắt nhìn thẳng vào anh Cẩm, như thầm nói rằng: "Ông bạn cũ của tôi ơi! Làm sao đây, giúp mình với ! lên nói với ông nhà ta vài lời”.

Hiểu được cái nhìn của tôi và đã nghe hết lời mà cha mình đã nói ở trên sân, Cẩm chạy lên nhanh như sóc:

-  Cha ơi! Cái thằng Lam năm xưa bó téo teo mà đã giúp con học tập như con đã có lần nói với cha. Nhà anh em chúng nó nghèo đói lắm. Cha giúp chúng nó nhận đá đi. Nhà ta cũng cần nhiều đá để xây nhà thờ, đá khe táy tốt lắm đó. Nếu cha không nhận thì nhà chúng nó không biết lấy lúa đâu trả.

-  Nếu đến hôm họp họ họ không bằng lòng thì rang?

-  Được rồi, bao giờ họp họ con sẽ nói rõ hoàn cảnh của nhà chúng nó để họ thông cảm.

Nhờ tình bạn, nhờ sự giúp đỡ của anh Cẩm mà ông Phong đã nhận đá thế lúa.

Hai anh em bốc đá xếp lên trên sân nhà thờ. Anh Cẩm cũng xắn tay áo lên giúp chuyển đá. Một chuyến, hai chuyến, trời tối mất rồi. Hai anh em về nhà nghỉ, hôm sau chở tiếp hai chuyến đã nữa.

Chẳng những nhận "nợ lúa trả đá” mà ông còn bảo Cẩm bưng một mâm khoai sọ mời anh em chúng tôi ăn. Lao động nặng nhọc lại đương đói, được ông cho ăn khoai sọ, ôi ngon quá, quý hóa quá. Lúc này ông còn động viên anh em chúng tôi:

-  Đây là đá, đá cũng là của cải. Ông sẽ báo lại với họ, để họ này không dám trách móc anh Tường nữa. Hai anh em về làm ăn cho tốt. Nhìn bộ mặt chúng bay nhà nghèo mà trông sáng sủa lắm. Tục ngữ có câu: "Ai giàu ba họ, ai khó ba đời”. Biết đâu các cháu về sau sẽ khá hơn cha mẹ, không khéo hơn cả thằng Cẫm nhà ông chưa biết chừng.

TT

T

Mỗi lần về thăm quê hương, có dịp tới thăm ngôi nhà thờ của họ anh Cẩm, nhìn vào bốn bức tường, tôi lại nhớ những chuyến xe đá từ khe Táy chở về đang nằm vĩnh viễn ở đó. Từ đó tôi lại tưởng nhớ đến ông Nguyễn Quang Phong, một chủ nợ của gia đình tôi, một con người đầy phúc hậu.

 

(1)  Thập, giáp là đơn vị hành chính dưới thôn. Thường đặt tên là giáp nhất, giáp nhị,…giáp bát….

(2)  Lòi là một là một lùm cây ở các núi đồi thấp.

 

 

Mời quý vị xem tiếp:

1◊►-- Chuyện cũ làng quê - P1:Chuyện cũ làng quê, nguồn tư liệu quý

2◊►-- Chuyện cũ làng quê – P2:Lời của người viết

3◊►-- Chuyện cũ làng quê – P3:Làng Lương Điền

4◊►-- Chuyện cũ làng quê – P4:Làng Kẻ Sấp với truyền thuyết về ông Địa Tiên

5◊►-- Chuyện cũ làng quê – P5:Đường về quê

6◊►-- Chuyện cũ làng quê – P6:Hai anh em họ Trần

7◊►-- Chuyện cũ làng quê – P7:Một lời nguyền

8◊►-- Chuyện cũ làng quê – P8:Đền Ông Nghè – Đền Vọng Khoa

9◊►-- Chuyện cũ làng quê – P9:Cụ Huyện Đặng và 3 người con trai

10◊►-- Chuyện cũ làng quê – P10:Cụ Giải Chính với cuộc treo bảng thi Hương

11◊►-- Chuyện cũ làng quê – P11:Ông đội Cung ở đồn Lương Điền

12◊►-- Chuyện cũ làng quê – P12:Ông Đốc Mai

13◊►-- Chuyện cũ làng quê – P13:Thầy Đồ Nho cuối cùng

14◊►-- Chuyện cũ làng quê – P14:Phong trào Bình dân học vụ

15◊►-- Chuyện cũ làng quê – P15:Giành nhau Tiên chỉ Làng

16◊►-- Chuyện cũ làng quê – P16:Trù Lý Trưởng

17◊►-- Chuyện cũ làng quê – P17:Giỗ Tết ngày xưa

18◊►-- Chuyện cũ làng quê – P18:Phường sắc bùa ngày tết

19◊►-- Chuyện cũ làng quê – P19:Phường đi săn

20◊►-- Chuyện cũ làng quê – P20:Phường tranh

21◊►-- Chuyện cũ làng quê – P21:Phường kéo gỗ, hò kéo gỗ

22◊►-- Chuyện cũ làng quê – P22:Lễ tang bà nội

23◊►-- Chuyện cũ làng quê – P23:Chuyện o Sửu

24◊►-- Chuyện cũ làng quê – P24:Chỉ vì trùng tên

25◊►-- Chuyện cũ làng quê – P25:Đi phu thay em

26◊►-- Chuyện cũ làng quê – P26:Bà Cường đi kiện

27◊►-- Chuyện cũ làng quê – P27:Nạn đói thế kỷ

28◊►-- Chuyện cũ làng quê – P28:Lưu lạc

29◊►-- Chuyện cũ làng quê – P29:Nợ lúa trả đá

30◊►-- Chuyện cũ làng quê – P30:Nhút Thanh Chương

31◊►-- Chuyện cũ làng quê – P31:Quà bánh chợ Đàng

32◊►-- Chuyện cũ làng quê – P32:Nhà Hà Xóm lớn nhất làng

33◊►-- Chuyện cũ làng quê – P33:Kẻ Nhâm xóm nghèo nhất xã

 

Xin cảm ơn và gởi lời tri ân đến nhà văn Hồng Lam, một trong những người con ưu tú của đất Thanh Xuân!.

 

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM
Văn Hóa-Giải Trí
Sức Khỏe - Y Học
Giáo dục & Công nghệ
Giới thiệu

Lịch sử Xã Thanh Xuân

Lịch sử Huyện Thanh Chương

Lịch sử Xứ Nghệ

Các dòng Họ - Gia Tộc

Tin Tức - Sự Kiện

Tin Tức Của Hội

Tin Tức Quê Nhà

Tin Tức Xứ Nghệ

Văn Hóa-Giải Trí

Phong Tục - Tập Quán

Văn Học - Nghệ Thuật

Ẩm Thực Xứ Nghệ

Dân ca Ví Giặm Xứ Nghệ

CLB Dân Ca Thanh Xuân

Lời bài hát Dân ca Việt Nam

Dạy & Học hát Dân ca

MV - Video âm nhạc

Photos - Hình ảnh hoạt động

Sức Khỏe - Y Học

Sống Khỏe - Nhịp Sống Trẻ

Y Học Cổ truyền dân tộc

Tủ sách Cây Thuốc Nam

Footer