Đăng nhập
web counter
- thietbiso.net.vn
 Chi tiết bài viết
Văn Hóa-Giải Trí | Văn Học - Nghệ Thuật (17:23 ngày 13/06/2019) | Xem ( 5886)

Chuyện cũ làng quê – P30: Nhút Thanh Chương

Khi ai hỏi tôi quê quán ở đâu. Tôi vừa trả lời quê ở Thanh Chương lập tức người hỏi độp luôn: A! "Nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn”. Phải chăng nhút là biệt hiệu của huyện Thanh Chương! Ừ, cũng có phần đúng. Thanh Chương là một huyện nghèo. Nghèo đến nỗi không có cá thịt, cả đến rau cũng thiếu, mới phải ăn nhút. Ăn nhiều rồi cũng quen đi, lại thích nữa là khác.


Nhút giống như một thứ dưa, đem muối lên mà thành, nhút Thanh Chương cũng như tương ở Nam Đàn, Hương Sơn, Hương Kê, Đức Thọ,…có khác chăng là ở Thanh Chương có nhiều loại. Loại phổ nhất là nhút làm từ xơ mít chín, ăn hết múi, bỏ phần vỏi gai ở bên ngoài đi, lấy phần xơ cho vào vại muối như dưa. Hoặc không có vại thì muối vào cái mo cau buộc lại giống như giói giò. Nếu biết cách làm thì loại nhút muối vào mo có khi ngon hơn cả loại muối vào vại. Loại nhút xơ mít thường chấm với nước tương cho vừng giã nhỏ vào, kèm theo mấy loại rau thơm như canh giới, rau hú, tía tô, là bà giót là ngon rồi. Nếu không có vừng thì cho một chút dầu lạc vào tương cũng thấy thú vị. Quê tôi thường ví nhút là thịt gà của con nhà nghèo.

 

Về mùa đông, mùa xuân thì làm gì có mít chín, mà những mùa đó lại cần đến nhút. Người ta dùng quả mít non, vạc lớp gai ngoài vỏ bỏ đi, đem băm nhỏ ra cho vào vại muối. Loại nhút này có vị đặc biệt của nó, nên có người thích loại nhút này hơn loại nhút bằng xơ mít chín. Loại này thường giọi là nhút băm. Loại nhút băm thường có chất lượng cao hơn nhút xơ mít chín. Vì dẫu sao cũng có múi và hột non mà người ta quen gọi là mắt mèo.

Loại thứ ba là dạng cọng của cây khoai sọ, gọi là nhút bèo môn, vì gọi khoai sọ là khoai môn.Phải bỏ hết lá, vì lá ăn ngứa lắm. Trước kia còn dùng bèo cây khoai nưa để làm nhút, ăn cũng giống như nhút bèo môn. Loại cây khoai này ngày nay không còn ai trồng nữa.

Loại thứ tư là nhút ngọn đỗ. Cây đỗ khi còn non chưa ra hoa, người ta hái ngọn đi để ra nhiều ngọn mới, ra nhiều nhánh thì mới có nhiều quả. Xưa khi những ngọn đỗ đem vứt đi, về sau người ta lấy về làm nhút thấy ăn ngon gọi là nhút ngọn đỗ. Thế là ngọn đỗ lại trở thành một thứ hàng hóa của dân làng tôi cứ gánh kìn kịt sang Hương Sơn bán. Món nhút ngọn đỗ từ Thanh Chương phát triển qua Hương Sơn. Xuống tận huyện Đức Thọ. Nhìn nhút ngọn đỗ ngăm ngăm đen, không có cảm tình như các loại nhút khác. Nhưng ăn lại ngon hơn, chắc chắn bổ hơn các loại nhút khác, vì bản thân cây gỗ có nhiều chất đạm.

Ngoài bốn loại nhút kể trên, người ta còn dùng hoa chuối, gốc cây chuối, thân cây đu đủ thái hoặc băm nhỏ ra làm nhút.

 

Ngoài cách ăn bằng chấm tương, chấm nước mắm ra, tất cả các loại nhút đều có thể cho nước vào mà nấu như nấu canh, cho thêm con cá quả, cá trê là thích hợp nhất. có loại cá nhỏ con chỉ bằng ngón tay có vây đỏ sống trong các khe núi, gọi là cá tràu trắc nấu nhút ngon tuyệt vời, nước ngọt lắm. Đối với nhút bèo môn, cách đơn giản nhất là trộn vào một ít mắm tôm với tý ớt ăn cũng hợp khẩu vị.

 

Hồi học bên Nga, bọn tôi thích ăn sữa chua. Có anh bạn nói: "về bên nước ta ăn dưa ăn nhút cũng chua chua thế cả”, ở Hà Nội, Hà Bắc tôi thích ăn dưa cải, dưa hành, dưa cần. Những lúc tôi về quê tôi thích ăn nhút. Ngày nay cuộc sống khấm khá hơn, nhút không nhiều như xưa nữa.Những năm mất màu mít, nhiều nhà không muối nhút.

 

Tôi nhớ cách đây không lâu, tôi về thăm quê, về đến nhà đúng vào một buổi chiều hè đầy nắng chang chang. Các cháu tôi nấu cơm ăn với một bát tép đồng đầy tú ụ mà khô không khốc. Mặc dầu cài bụng đương lép xẹp nhưng nhìn vào bát tép khô, không có một bát nước chan, nước húp thì nuốt sao nổi.

Thấy tôi có vẻ không muốn ăn, thằng cháu tôi nói:

-  Hôm nay nhà cháu không đi chợ nên không có rau canh gì cả.

-  Nhà còn nhút không? Nước nhút cũng được – Tôi hỏi?.

-  Năm nay quê ta mất mùa mít, muối được ít thôi, ăn hết rồi, chỉ còn nước nhút thôi, để cháu hâm lên cho chú ăn. Cháu biết chú ở ngoài bắc về ăn cơm mà không có canh là khó nuốt, quen đi rồi. Chỉ sau năm bảy phút, thằng cháu bưng ra một bát nhút đầy, hơi bốc nghi ngút, trông đã thèm rồi. Tôi chan nhút vào, làm luôn ba bát cơm đầy, Không đếm xỉa gì đến một con tép. Rõ là:

Đi khắp tám hướng mười phương

Không quyên cơm nhút Thanh Chương quê mình.

 

 

  

Mời quý vị xem tiếp:

1◊►-- Chuyện cũ làng quê - P1:Chuyện cũ làng quê, nguồn tư liệu quý

2◊►-- Chuyện cũ làng quê – P2:Lời của người viết

3◊►-- Chuyện cũ làng quê – P3:Làng Lương Điền

4◊►-- Chuyện cũ làng quê – P4:Làng Kẻ Sấp với truyền thuyết về ông Địa Tiên

5◊►-- Chuyện cũ làng quê – P5:Đường về quê

6◊►-- Chuyện cũ làng quê – P6:Hai anh em họ Trần

7◊►-- Chuyện cũ làng quê – P7:Một lời nguyền

8◊►-- Chuyện cũ làng quê – P8:Đền Ông Nghè – Đền Vọng Khoa

9◊►-- Chuyện cũ làng quê – P9:Cụ Huyện Đặng và 3 người con trai

10◊►-- Chuyện cũ làng quê – P10:Cụ Giải Chính với cuộc treo bảng thi Hương

11◊►-- Chuyện cũ làng quê – P11:Ông đội Cung ở đồn Lương Điền

12◊►-- Chuyện cũ làng quê – P12:Ông Đốc Mai

13◊►-- Chuyện cũ làng quê – P13:Thầy Đồ Nho cuối cùng

14◊►-- Chuyện cũ làng quê – P14:Phong trào Bình dân học vụ

15◊►-- Chuyện cũ làng quê – P15:Giành nhau Tiên chỉ Làng

16◊►-- Chuyện cũ làng quê – P16:Trù Lý Trưởng

17◊►-- Chuyện cũ làng quê – P17:Giỗ Tết ngày xưa

18◊►-- Chuyện cũ làng quê – P18:Phường sắc bùa ngày tết

19◊►-- Chuyện cũ làng quê – P19:Phường đi săn

20◊►-- Chuyện cũ làng quê – P20:Phường tranh

21◊►-- Chuyện cũ làng quê – P21:Phường kéo gỗ, hò kéo gỗ

22◊►-- Chuyện cũ làng quê – P22:Lễ tang bà nội

23◊►-- Chuyện cũ làng quê – P23:Chuyện o Sửu

24◊►-- Chuyện cũ làng quê – P24:Chỉ vì trùng tên

25◊►-- Chuyện cũ làng quê – P25:Đi phu thay em

26◊►-- Chuyện cũ làng quê – P26:Bà Cường đi kiện

27◊►-- Chuyện cũ làng quê – P27:Nạn đói thế kỷ

28◊►-- Chuyện cũ làng quê – P28:Lưu lạc

29◊►-- Chuyện cũ làng quê – P28:Nợ lúa trả đá

30◊►-- Chuyện cũ làng quê – P30:Nhút Thanh Chương

31◊►-- Chuyện cũ làng quê – P31:Quà bánh chợ Đàng

32◊►-- Chuyện cũ làng quê – P32:Nhà Hà Xóm lớn nhất làng

33◊►-- Chuyện cũ làng quê – P33:Kẻ Nhâm xóm nghèo nhất xã

 

Xin cảm ơn và gởi lời tri ân đến nhà văn Hồng Lam, một trong những người con ưu tú của đất Thanh Xuân!.

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM
Văn Hóa-Giải Trí
Giáo dục & Công nghệ
Giới thiệu
Giới thiệu

Lịch sử Xã Thanh Xuân

Lịch sử Huyện Thanh Chương

Lịch sử Xứ Nghệ

Các dòng Họ - Gia Tộc

Tin Tức - Sự Kiện

Tin Tức Của Hội

Tin Tức Quê Nhà

Tin Tức Xứ Nghệ

Văn Hóa-Giải Trí

Phong Tục - Tập Quán

Văn Học - Nghệ Thuật

Ẩm Thực Xứ Nghệ

Dân ca Ví Giặm Xứ Nghệ

CLB Dân Ca Thanh Xuân

Lời bài hát Dân ca Việt Nam

Dạy & Học hát Dân ca

MV - Video âm nhạc

Photos - Hình ảnh hoạt động

Sức Khỏe - Y Học

Sống Khỏe - Nhịp Sống Trẻ

Y Học Cổ truyền dân tộc

Tủ sách Cây Thuốc Nam

Footer